Safra Kesesi Taşı Nedir?

Safra kesesi taşı, safra kesesi içinde bulunan safranın içeriğindeki maddelerin çökelerek sertleşmesi sonucu oluşur. Taşların boyutu birkaç milimetreden birkaç santimetreye kadar değişebilir. Safra kesesi taşları bazı kişilerde hiçbir şikâyete yol açmazken, bazı kişilerde özellikle yemeklerden sonra karın ağrısı, bulantı ve hazımsızlık gibi yakınmalara neden olabilir.

Safra kesesi taşı neden oluşur?

Safra, karaciğerde üretilen ve yağların sindirimine yardımcı olan bir sıvıdır. Safra kesesi ise safrayı depolar ve yemeklerden sonra bağırsağa boşaltır. Safranın içeriğindeki kolesterol, safra pigmentleri ve diğer maddelerin dengesi bozulduğunda kristaller oluşabilir. Bu kristaller zamanla büyüyerek safra kesesi taşlarına dönüşebilir.

Safra taşı oluşma olasılığı; yaşın ilerlemesi, kadın cinsiyet, fazla kilo, hızlı kilo verme, gebelik, ailede safra taşı bulunması ve bazı metabolik hastalıklar gibi durumlarda artabilir. Ancak hiçbir belirgin risk faktörü olmayan kişilerde de safra kesesi taşı görülebilir.

Safra kesesi taşı hangi belirtilere yol açar?

Safra kesesi taşlarının büyük bölümü uzun süre hiçbir belirti vermeyebilir. Bu taşlar çoğu zaman başka bir nedenle yapılan ultrasonografi sırasında tesadüfen saptanır.

Şikâyet oluştuğunda en tipik belirti safra koliği olarak adlandırılan ağrıdır. Ağrı genellikle karnın sağ üst kısmında veya mide bölgesinde başlar; sırta ya da sağ kürek kemiğinin altına yayılabilir. Özellikle yağlı veya ağır yemeklerden sonra ortaya çıkabilir ve çoğunlukla 30 dakikadan birkaç saate kadar sürebilir. Bulantı ve kusma ağrıya eşlik edebilir.

Safra kesesi taşı hangi belirtilere yol açar?

Belirti	Nasıl görülür?
Karın ağrısı	En tipik belirtidir. Genellikle sağ üst karında veya mide bölgesinde hissedilir.
Sırta yayılan ağrı	Ağrı sağ kürek kemiğinin altına veya sırta yayılabilir.
Yemek sonrası ağrı	Özellikle yağlı veya ağır yemeklerden sonra başlayabilir.
Bulantı ve kusma	Ağrı atağı sırasında görülebilir.
Hazımsızlık ve şişkinlik	Görülebilir; ancak tek başına safra taşına özgü değildir.
Ateş ve uzun süren ağrı	Safra kesesi iltihabını düşündürebilir ve tıbbi değerlendirme gerektirir.
Sarılık	Safra yollarıyla ilgili bir komplikasyonu düşündürebilir ve değerlendirilmelidir.

 

Ağrının uzun sürmesi, ateş ve titreme gelişmesi veya sarılık ortaya çıkması ise safra kesesi iltihabı ya da safra kanalına taş düşmesi gibi bir komplikasyonu düşündürebilir. Böyle bir durumda gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir.

 

Safra kesesi taşı olan herkes ameliyat olmalı mı?

Hayır. Safra kesesinde taş bulunması tek başına her zaman ameliyat gerektiği anlamına gelmez. Hiçbir şikâyeti olmayan ve tesadüfen safra taşı saptanan kişilerin büyük bölümünde ameliyat gerekmeyebilir. Bu kişiler hastanın yaşı, genel sağlık durumu ve taşla ilişkili özel riskler dikkate alınarak değerlendirilir.

Buna karşılık safra taşına bağlı tipik ağrı atakları geçiren hastalarda safra kesesinin ameliyatla alınması genellikle önerilir. Çünkü ağrı atakları tekrarlayabilir ve zaman içerisinde safra kesesi iltihabı, safra kanalına taş düşmesi, sarılık veya pankreatit gibi daha ciddi sorunlar gelişebilir.

Safra taşı ameliyatında yalnızca taşlar çıkarılmaz; taşlarla birlikte safra kesesinin tamamı alınır. Günümüzde bu ameliyat çoğunlukla laparoskopik (kapalı) yöntemle yapılmaktadır.

Safra kesesi taşı nasıl teşhis edilir?

Safra kesesi taşlarının tanısında en sık kullanılan yöntem ultrasonografidir. Ultrasonografi ağrısız, radyasyon içermeyen ve safra kesesi içindeki taşları göstermede oldukça başarılı bir incelemedir. Aynı zamanda safra kesesi duvarında kalınlaşma veya safra yollarında genişleme gibi eşlik eden bulgular hakkında da bilgi verir.

Hastanın yakınmalarına göre kan tetkikleri de yapılabilir. Özellikle karaciğer testleri, bilirubin ve pankreas enzimlerindeki değişiklikler safra kanalında taş veya pankreatit gibi komplikasyonların araştırılmasında yardımcı olur.

Safra kesesi taşı nasıl tedavi edilir?

Tedavi kararı yalnızca ultrasonografide taş görülmesine göre değil, taşların hastada şikâyete veya komplikasyona yol açıp açmadığına göre verilir.

Hiçbir yakınması olmayan ve safra taşı tesadüfen saptanan kişilerin çoğunda düzenli takip yeterli olabilir. Safra taşlarını ilaçla eritme yöntemleri ise yalnızca sınırlı sayıdaki hastada uygulanabilir ve taşların yeniden oluşabilmesi nedeniyle günümüzde rutin tedavi olarak kullanılmaz.

Safra taşına bağlı tekrarlayan ağrıları olan veya safra kesesi iltihabı gibi komplikasyon gelişen hastalarda temel tedavi safra kesesinin ameliyatla çıkarılmasıdır (kolesistektomi). Günümüzde bu ameliyat çoğunlukla birkaç küçük kesiden gerçekleştirilen laparoskopik yöntemle yapılır.

Safra kesesi taşı ameliyatı ne zaman gerekir?

Safra kesesi taşı saptanan her hastanın ameliyat olması gerekmez. Hiçbir şikâyete yol açmayan safra kesesi taşlarında çoğu zaman ameliyat önerilmez.

Buna karşılık taşların tipik safra ağrısına neden olması, ağrı ataklarının tekrarlaması veya safra kesesi iltihabı (akut kolesistit) gelişmesi ameliyatın başlıca nedenleridir.

 

Ameliyatta yalnızca taşlar çıkarılmaz; safra kesesi taşlarla birlikte alınır. Bu işleme kolesistektomi denir ve günümüzde çoğunlukla laparoskopik (kapalı) yöntemle gerçekleştirilir.

Ameliyat gerekip gerekmediğine karar verirken hastanın yakınmaları, yaşı, genel sağlık durumu ve eşlik eden hastalıkları birlikte değerlendirilir.

Sonuç

Safra kesesi taşları oldukça sık görülür ve her zaman şikâyete neden olmaz. Şikâyeti olmayan safra kesesi taşlarının çoğunda tedavi gerekmez. Ancak safra taşına bağlı ağrı atakları başlayan veya safra kesesi iltihabı gelişen hastalarda cerrahi tedavi gündeme gelir. Tedavi kararı, her hastanın klinik durumu değerlendirilerek verilmelidir.

Kocaeli’de Safra Kesesi Taşı Değerlendirmesi

Safra kesesi taşı saptanan hastalarda tedavi kararı; hastanın şikâyetleri, ultrasonografi bulguları ve eşlik eden hastalıkları birlikte değerlendirilerek verilmelidir. Kocaeli’de safra kesesi taşı ve cerrahi tedavi seçenekleri hakkında değerlendirme için Prof. Dr. Neşet Nuri Gönüllü’nün genel cerrahi iletişim sayfasına ulaşabilirsiniz.