Hemoroid tedavisi (basur tedavisi), hemoroidin türüne, evresine ve hastanın şikâyetlerine göre basamaklı olarak planlanır. Hastaların çoğunda beslenme ve tuvalet alışkanlıklarının düzeltilmesi yeterli olur; bu önlemlerle geçmeyen ve ileri evredeki hemoroidler ameliyatla tedavi edilir.
Her hemoroid ameliyat gerektirmez. 1. ve 2. evre hemoroidler genellikle ameliyatsız yöntemlerle tedavi edilir. 3. ve 4. evrede ya da diğer tedavilere yanıt alınamadığında hemoroidektomi, stapler, Doppler yardımlı arter bağlanması veya lazer gibi cerrahi yöntemler uygulanır. Yöntem seçimi hemoroidin özelliklerine göre kişiye özel yapılır.
Hemoroidin ne olduğu, nedenleri, belirtileri ve evreleri için Hemoroid (Basur) yazımızı okuyabilirsiniz.
Hemoroid Tedavisinden Önce: Doğru Tanı
Makattan kanama ve şişlik her zaman hemoroide bağlı değildir. Tedaviye başlamadan önce muayene ve gerektiğinde anoskopi ile tanı doğrulanır. 45–50 yaş üzerindeki, bağırsak alışkanlığı değişen, kansızlığı olan ya da ailesinde kolon kanseri bulunan hastalarda kanamanın başka bir nedeni olup olmadığını anlamak için kolonoskopi yapılır.
1. Basamak: Yaşam Tarzı Değişiklikleri
Hangi evrede olursa olsun tedavinin temelidir; 1. ve 2. evre hemoroidlerin çoğu bu önlemlerle geriler:
- Lifli beslenme: Sebze, meyve, kuru baklagil ve tam tahıllı ürünlerle günde 25–30 gram lif alınması önerilir. Yeterli olmazsa psyllium gibi lif takviyeleri kullanılabilir. Lif alımının artırılması özellikle kanamayı azaltır.
- Bol su: Günde 1,5–2 litre su içmek dışkının yumuşamasını sağlar.
- Tuvalet alışkanlıkları: Tuvalette 5 dakikadan fazla oturmayın, telefonla oturmayın, ıkınmayın. Dışkılama hissi geldiğinde bekletmeyin.
- Oturma banyosu: Ilık suda 10–15 dakika oturmak ağrı, kaşıntı ve kas spazmını azaltır.
- Düzenli hareket ve fazla kiloların verilmesi
2. Basamak: İlaç Tedavisi
Hemoroid kremleri ve fitilleri ağrı, kaşıntı ve yanmayı geçici olarak azaltır, ancak hemoroidi ortadan kaldırmaz. Kortizon içeren kremler deriyi incelttiği için bir haftadan uzun kullanılmamalıdır. Damar güçlendirici ilaçlar (flavonoidler) bazı hastalarda kanamayı azaltabilir. Kullanılacak ilaçlara muayeneden sonra hekim karar vermelidir.
3. Basamak: Ameliyatsız Girişimsel Yöntemler
Seçilmiş erken evre iç hemoroidlerde, ameliyat öncesinde muayenehane koşullarında uygulanabilen yöntemler de vardır:
- Lastik bant uygulaması (band ligasyonu): Hemoroidin kökü küçük bir lastik bantla bağlanır, kanlanması kesilen hemoroid birkaç gün içinde büzüşerek düşer. Uluslararası kılavuzlarda 1., 2. ve bazı 3. evre iç hemoroidler için etkili bir yöntem olarak yer alır. Birkaç seans gerekebilir ve tekrarlama riski ameliyata göre daha yüksektir.
- Skleroterapi: Hemoroide damar büzücü bir ilaç enjekte edilir.
- Kızılötesi koagülasyon: Hemoroid dokusu kızılötesi enerjiyle büzüştürülür.
Bu yöntemler büyük, ileri derecede sarkan ya da dış bileşeni belirgin hemoroidlerde yeterli olmaz. Bu hastalarda ve ilk basamak tedaviye yanıt alınamayan hastalarda cerrahi tedavi daha kalıcı sonuç verir.
4. Basamak: Hemoroid Ameliyatı
Ameliyat özellikle şu durumlarda önerilir:
- Şikâyet yapan 3. ve 4. evre iç hemoroidler
- Sürekli dışarıda kalan ya da elle itilmesi gereken büyük hemoroidler
- Büyük dış bileşeni olan karışık hemoroidler
- İlaç ve diğer tedavilere rağmen devam eden kanama ya da sarkma
Ameliyat kararı yalnızca evreye göre verilmez. Belirgin dış hemoroidin eşlik edip etmemesi, sarkmanın derecesi ve hastanın şikâyetleri yöntem seçimini doğrudan etkiler.
Ameliyat Öncesi Değerlendirme
Öncelikle şikâyetlerin gerçekten hemoroide bağlı olduğundan emin olunur. Muayene ve anoskopi yapılır; gerekli hastalarda kolonoskopi ile kolon polibi ve kanser gibi diğer kanama nedenleri dışlanır. Kan sulandırıcı ilaçlar, diyabet ve kalp hastalığı gibi durumlar ameliyattan önce değerlendirilir.
Hemoroidektomi (Hemoroidlerin Çıkarılması)
Büyümüş hemoroid dokularının cerrahi olarak çıkarıldığı klasik yöntemdir. İki şekilde yapılır:
- Açık hemoroidektomi (Milligan–Morgan): Hemoroidler çıkarılır, yaralar açık bırakılarak iyileşmeye bırakılır.
- Kapalı hemoroidektomi (Ferguson): Hemoroidler çıkarıldıktan sonra yaralar dikişle kapatılır. Bazı çalışmalarda yara iyileşmesinin daha hızlı olduğu gösterilmiştir.
Hemoroidektomi, özellikle ileri evre, büyük dış bileşeni olan ve karışık hemoroidlerde en etkili yöntemdir; uzun dönemde tekrarlama riski en düşük olan yöntem budur. En önemli dezavantajı ameliyat sonrası ağrıdır; yaraların tam iyileşmesi birkaç hafta sürebilir. Ameliyatın başarısı için makat kanalının sağlam dokularının korunması çok önemlidir.
Hemoroidektomi makas ve koter dışında damar kapatma cihazları (örneğin LigaSure) ya da ultrasonik enerji cihazlarıyla da yapılabilir. Bu cihazlar ameliyat süresini kısaltabilir ve erken dönem ağrıyı bir miktar azaltabilir. Ancak kullanılan cihazın adı tek başına ameliyatın daha başarılı olacağını göstermez; önemli olan hemoroid dokusunun doğru şekilde çıkarılmasıdır.
Doppler Yardımlı Hemoroid Arter Bağlanması (HAL/THD)
Hemoroidi besleyen damarlar Doppler ultrason yardımıyla bulunur ve dikişle bağlanır. Sarkan hemoroid dokusu gerekirse yine dikişle yukarı asılır (mukopeksi). Hemoroid dokusu çıkarılmadığı için ameliyat sonrası ağrı daha azdır ve günlük yaşama dönüş daha hızlıdır.
Belirgin dış hemoroidi olmayan, seçilmiş 2. ve 3. evre iç hemoroidlerde uygundur. İleri evrede tekrarlama riski hemoroidektomiye göre daha yüksektir ve büyük dış hemoroidlerde yeterli olmaz.
Stapler Hemoroidopeksi (Longo Yöntemi)
Özel dairesel bir zımba aletiyle rektumun alt kısmından halka şeklinde bir doku çıkarılır ve sarkan hemoroidler yukarı çekilerek yerine sabitlenir. Erken dönem ağrısı daha az olabilir. Ancak uzun dönemde sarkma ve tekrarlama riski daha yüksektir, dış hemoroidleri tedavi etmez ve nadir de olsa ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Bu nedenle güncel kılavuzlarda rutin ilk tercih olarak önerilmemektedir; yalnızca seçilmiş hastalarda düşünülür.
Lazer Hemoroidoplasti
Hemoroidin içine yerleştirilen ince bir lazer lifiyle enerji verilerek hemoroid dokusu küçültülür; doku çıkarılmaz. Belirgin dış bileşeni olmayan, seçilmiş 2. ve 3. evre iç hemoroidlerde kullanılabilir.
- Avantajları: Ameliyat sonrası ağrı daha azdır, açık yara sınırlıdır ve günlük yaşama dönüş daha hızlıdır.
- Sınırlılıkları: İleri evre sarkmada ve büyük dış hemoroidlerde etkisi sınırlıdır; tekrarlama ya da ek işlem gereksinimi olabilir. Uzun dönem sonuçlarına ilişkin bilimsel kanıtlar hemoroidektomi kadar güçlü değildir.
Lazer kullanılması hemoroidin tekrarlamayacağı anlamına gelmez. Ayrıca lazer hemoroidoplasti ile lazer kullanılarak yapılan hemoroidektomi aynı işlem değildir.
Ameliyat Yöntemlerinin Karşılaştırılması
| Yöntem | Daha uygun olduğu durum | Başlıca avantaj | Başlıca sınırlılık |
|---|---|---|---|
| Hemoroidektomi | Büyük dış hemoroidler, ileri evre ve karışık hemoroidler | En kalıcı sonuç, en düşük tekrarlama | Ameliyat sonrası ağrı, iyileşme süresi |
| HAL/THD | Seçilmiş 2.–3. evre iç hemoroidler | Daha az ağrı | İleri evrede tekrarlama riski |
| Stapler | Çok seçilmiş sarkma olguları | Erken dönemde daha az ağrı | Tekrarlama ve nadir ciddi komplikasyonlar |
| Lazer hemoroidoplasti | Seçilmiş 2.–3. evre iç hemoroidler | Az ağrı, hızlı toparlanma | Uzun dönem kanıtların sınırlı olması |
Bu tablo genel bir karşılaştırmadır. Daha az ağrı her zaman daha iyi uzun dönem sonucu anlamına gelmez; yöntem seçiminde ameliyat sonrası konfor kadar tekrarlama riski de dikkate alınmalıdır. Önemli olan en yeni ya da en çok reklamı yapılan yöntemin değil, hastalığa en uygun yöntemin seçilmesidir.
Evreye Göre Hemoroid Tedavisi
| Evre | Genel yaklaşım |
|---|---|
| 1. evre | Lifli beslenme ve tuvalet alışkanlıklarının düzeltilmesi; gerekirse ilaç tedavisi |
| 2. evre | İlk basamak önlemler ve ilaç; şikâyet devam ederse ameliyatsız girişimsel yöntemler ya da az girişimsel cerrahi |
| 3. evre | Çoğunlukla cerrahi tedavi; yöntem sarkmanın derecesine ve dış hemoroid varlığına göre seçilir |
| 4. evre | Çoğunlukla ameliyat |
Bu tablo genel bir yaklaşımdır. Tedavi yalnızca evreye göre değil; kanama, sarkma, dış hemoroid varlığı ve hastanın tercihi birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Tromboze Dış Hemoroid Tedavisi
Makat ağzında aniden ortaya çıkan, sert ve çok ağrılı şişlik genellikle dış hemoroid içinde pıhtı oluşmasına bağlıdır. Ağrı ilk 2–3 günde en şiddetlidir, sonra azalır ve şişlik birkaç hafta içinde geriler.
- İlk 72 saat içinde başvuran ve ağrısı çok şiddetli olan hastalarda pıhtılı hemoroidin lokal anestezi ile çıkarılması ağrıyı hızla geçirir.
- Daha geç başvuran ya da ağrısı azalmaya başlamış hastalarda ağrı kesiciler, oturma banyoları ve dışkı yumuşatıcılarla tedavi genellikle yeterlidir.
Hemoroid Ameliyatından Sonra İyileşme
- Hastaların çoğu aynı gün ya da ertesi gün taburcu olur.
- İlk günlerde, özellikle dışkılama sırasında ağrı olur. Ağrı kesiciler, oturma banyoları ve dışkı yumuşatıcılar ağrıyı azaltır.
- Dışkılama sırasında birkaç hafta az miktarda kanama görülebilir.
- Masa başı çalışanlar genellikle 1–2 hafta içinde işine döner. İyileşme süresi uygulanan yönteme göre değişir; lazer ve HAL/THD gibi doku çıkarılmayan yöntemlerden sonra günlük yaşama dönüş daha hızlıdır.
- Ateş, idrar yapamama, fazla kanama ya da giderek artan ağrı olursa hemen doktora başvurulmalıdır.
- Lifli beslenme ve bol sıvı alımına ömür boyu devam edilmesi, hemoroidin tekrarlamasını önlemenin en önemli yoludur.
Hemoroid Ameliyatının Riskleri
Hemoroid ameliyatları genel olarak güvenlidir. Bununla birlikte her ameliyatta olduğu gibi bazı komplikasyonlar görülebilir:
- Kanama: Az miktarda lekelenme normaldir; fazla ya da devam eden kanama değerlendirilmelidir.
- Ağrı: Özellikle hemoroidektomiden sonra sıktır, ilaçlarla kontrol altına alınır.
- Geçici idrar yapamama: Ağrı ve anesteziye bağlı olarak ilk saatlerde görülebilir.
- Makat darlığı: Nadirdir; çok geniş doku çıkarılmasıyla ilişkilidir.
- Gaz ya da dışkı kontrolünde bozulma: Nadirdir; makat kaslarının zarar görmesiyle ilişkilidir.
- Enfeksiyon: Seyrektir.
Hemoroid Ameliyattan Sonra Tekrarlar mı?
Evet, hemoroid ameliyattan sonra da tekrarlayabilir. Tekrarlama olasılığı uygulanan yönteme, hastalığın başlangıçtaki evresine ve dışkılama alışkanlıklarına bağlıdır. Hemoroidektomi uzun dönemde en etkili yöntemlerden biridir; daha az girişimsel yöntemlerde ise yeniden tedavi gereksinimi daha yüksek olabilir. Hangi yöntem uygulanırsa uygulansın kabızlığın önlenmesi, lifli beslenme ve ıkınmamak tekrarlamayı önlemenin temelidir.
Sık Sorulan Sorular
Basur ameliyatsız tedavi edilebilir mi?
Evet. Erken evre hemoroidlerde beslenme düzenlemesi ve ilaçlar çoğu zaman yeterli olur. Ameliyat genellikle ileri evre hemoroidlerde gerekir.
En iyi hemoroid ameliyatı hangisidir?
Herkes için tek bir en iyi yöntem yoktur. Büyük dış hemoroidlerin eşlik ettiği ileri evre hastalıkta hemoroidektomi daha uygunken, sınırlı iç hemoroidlerde HAL/THD ya da lazer gibi daha az girişimsel yöntemler yeterli olabilir.
Hemoroid ameliyatında dikiş kullanılır mı?
Yönteme göre değişir. Kapalı hemoroidektomide yaralar dikişle kapatılır, açık hemoroidektomide açık bırakılır. HAL/THD yönteminde damarları bağlamak ve dokuyu yukarı asmak için dikiş kullanılır.
Hemoroid ameliyatı genel anesteziyle mi yapılır?
Genel ya da belden (spinal) anestezi uygulanabilir. Anestezi yöntemi ameliyatın kapsamına ve hastanın durumuna göre belirlenir.
Hemoroid ameliyatından sonra dışkı tutamama olur mu?
Kalıcı dışkı tutamama sık görülen bir komplikasyon değildir. Makat kaslarının ve sağlam dokuların korunduğu doğru teknikle bu risk en aza indirilir.
Hemoroid kremleri basuru iyileştirir mi?
Kremler ve fitiller şikâyetleri geçici olarak azaltır, ancak hemoroidi ortadan kaldırmaz. Uzun süreli kortizonlu krem kullanımı deriye zarar verebilir.
Lazer ile basur tedavisi daha mı iyi?
Lazer hemoroidoplasti, ameliyat sonrası ağrısı az olan yeni bir yöntemdir. Ancak uzun dönem sonuçları konusundaki veriler sınırlıdır ve her hemoroid için uygun değildir. Yöntem seçimi hemoroidin evresine göre yapılmalıdır.
Basur ameliyatı ağrılı mı?
Ameliyat anestezi altında yapıldığı için işlem sırasında ağrı hissedilmez. Ameliyattan sonraki ilk günlerde ağrı olur; ağrı kesiciler ve oturma banyolarıyla kontrol altına alınır.
Kocaeli’de Hemoroid Tedavisi ve Ameliyatı
Prof. Dr. Neşet Nuri Gönüllü, Kocaeli’de genel cerrahi uzmanı olarak hemoroid ve diğer makat hastalıklarının muayenesi, ilaç ve cerrahi tedavisiyle ilgilenmektedir. İzmit ve Kocaeli’nin tüm ilçelerinden gelen hastalar Medical Park Kocaeli Hastanesi’nde değerlendirilmektedir.
Randevu için: [ +90 262 888 30 00 (dahili 3979) ]
Makat bölgesinin diğer hastalıkları için Anorektal (Makat Bölgesi) Hastalıkları sayfamıza göz atabilirsiniz.
Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişiye özel hekim değerlendirmesinin yerini tutmaz.
Kaynaklar
- van Tol RR ve ark. European Society of ColoProctology: guideline for haemorrhoidal disease. Colorectal Dis 2020;22(6):650–662 (İngilizce)
- Hawkins AT ve ark. The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids. Dis Colon Rectum 2024;67(5):614–623 (İngilizce)



